Leven zonder geur en smaak

4 mei 2009 • Boeken, Verschijnselen • Bekeken: 12656

Leven zonder geur en smaak

16 reacties op dit bericht
Gepubliceerd op 04-05-2009

Geen frisse lentegeur ruiken. Of een verrukkelijke ovenschotel. Leven zonder reuk is leven met een handicap en komt relatief veel voor. Joke Boon verloor haar reukzin als vierjarig meisje en schreef daar een boek over. Het meest pijnlijk ervaart ze reacties in de trant van: dan kun je tenminste ook geen vieze luchtjes ruiken. >>
Dat de nadelen van weinig of geen reukvermogen ruimschoots opwegen tegen de voordelen, zoveel wordt daarin wel duidelijk.
Als vierjarig meisje verliest Boon haar reukzin na het knippen van de amandelen en een fikse verkoudheid. Dit besef dringt echter pas door op zevenjarige leeftijd wanneer ze zonder blikken of blozen het braaksel van een medeleerling opruimt terwijl de rest van de klas –inclusief leraar– haast over z’n nek gaat van de stank.
„Niet-ruiken komt relatief veel voor”, zegt Boon in een telefonisch gesprek. Hoeveel mensen het betreft, is niet duidelijk. „Het is een verborgen groep, want artsen registreren het niet specifiek.” De schattingen lopen uiteen van 1,5 tot 5,8 procent van de Nederlandse bevolking.

Schade en schande
Uit een reuktest die Boon als 12- of 13-jarig meisje ondergaat, blijkt dat ze geen enkele geur kan waarnemen. Elke keer dat de assistente een flesje onder haar neus houdt, schudt ze van nee. Ze ruikt niets.
„Iemand met reukverlies krijgt na een aantal onderzoeken te horen dat er niets aan te doen is en dat hij er maar mee moet leren leven.” Boon werd op dit terrein door schade en schande wijs, zo blijkt uit de verhalen in haar boek. Het bevat daarom verschillende praktische tips voor anderen met deze „onzichtbare, verborgen handicap.”
De meeste mensen verliezen hun reukvermogen op latere leeftijd; slechts in een aantal gevallen is het gebrek aangeboren. Een val of klap op het hoofd is een beruchte oorzaak. Ook chemotherapie ter behandeling van kanker kan de reukzenuw beschadigen. „En het is een van de eerste tekenen van de ziekte van Alzheimer”, merkt Boon op. „Dat is weinig bekend. Als meer artsen zich er meer bewust van zouden zijn, biedt het de mogelijkheid om de aandoening eerder vast te stellen en sneller te behandelen.”
Ook bij parkinson is er vaak sprake van reukverlies. Boon zou in dat geval een brandmelder laten plaatsen. „De ziekte zorgt ervoor dat deze mensen trillen. De kans op brand tijdens het koken wordt alleen maar groter als je ook nog eens niet ruikt wanneer er iets aanbrandt.”
Ze weet maar al te goed waar ze het over heeft. In haar boek schrijft ze dat de handvatten van een aantal pannen, de pannenlappen en de houten pollepels allemaal sporen van verbranding vertonen. „Soms zet ik de vlam onder de pan te hoog, waardoor de vlammen langs de pan aan het handvat likken. Als dit maar lang genoeg duurt, dan smelt het handvat langzaam weg. Dit gaat gepaard met een vreselijke stank die man of kinderen elders in huis alarmeert, terwijl ik achter de bewuste pan sta en helemaal niks opmerk.”

Kat
Het leven zonder geur maakt onzeker, weet Boon. „Ik kan nooit de hele dag op mezelf vertrouwen. Net zomin als iemand die doof of blind is.” Ze compenseert dit met allerlei handigheidjes die ze in de loop der jaren ontwikkelde.
Het begint al ’s ochtends met de vraag of ze een trui of blouse nog een dag kan dragen of dat die in de was moet. „Daarvoor moet ik mijn man of een van de kinderen inschakelen.” Douchen doet ze ook dagelijks, uit angst om niet fris te ruiken.
Eten is ook een terrein met voetangels en klemmen wanneer je niet ruikt of proeft dat de melk zuur is (voor handige tip: zie kader). „Wanneer de ham grauw ziet, laat ik eerst de kat proeven om vast te stellen of ik het beleg nog kan eten.”
De smaak van voedsel wordt voor 90 procent bepaald door geur. De schrijfster zegt daardoor vooral te eten met haar ogen, oren en tastzin. „Het moet bijvoorbeeld kleurrijk zijn. Wit eten lust ik niet. Ook de structuur is belangrijk. Een kroket is bijvoorbeeld knapperig en hard van buiten, maar romig en zacht van binnen.”
Met de smaakpapillen op de tong kan ze enigszins de basissmaken waarnemen: zoet, zuur, zout, bitter en umami (hartige, bouillonachtige smaak). „Voorwaarde is wel dat ik weet wat ik eet en in welke verhouding, anders proef ik niets.”
Ze houdt vooral van stoffen die een prikkelend gevoel met zich meebrengen. „Gember, peper en dijonmosterd geven een warm gevoel. Pepermunt geeft daarentegen een koude prikkeling.”

Emotie
Geuren hebben, vaak onbewust, een emotionele lading. Als kind had ze bijvoorbeeld op een mooie lentedag het idee in een glazen bol te zitten. „Je hebt het gevoel ”ik mis iets”, maar je brengt het niet in verband met de reuk.” Door dat onbestemde gevoel kunnen met name mensen die op latere leeftijd hun reukvermogen verliezen in een depressie raken.
Een onderwerp dat Boon duidelijk intrigeert, is de relatie tussen geur en herinnering. „Ik weet niet wat het is om zomaar spontaan door geur teruggevoerd te worden naar mensen, plaatsen of gebeurtenissen uit mijn jeugd”, schrijft ze. „Uiteraard heb ik herinneringen aan mijn kindertijd, maar bij mij komen deze boven door foto’s, de kleur van het licht buiten, een liedje of via verhalen van anderen. Gek genoeg lijkt het of die herinneringen die op deze manier worden opgeroepen minder intens zijn dan wat ik zie en lees over herinneringen die door geur opgeroepen worden. (…) Het lijkt me geweldig om zomaar overvallen te worden door een plotseling gevoel van veiligheid, behaaglijkheid of de geborgenheid van het ouderlijk huis.”
”Het mysterie van de reuk”, door Joke Boon; uitg. Inmerc; Wormer, 2009; ISBN 978 90 6611 658 0; 160 blz.; € 19,95.
Bron:refdag.nl

 

16 reacties

06-05-2009 om 13:22 uur» Monique

Als je de diagnose parkinson hebt gekregen en je gaat over de ziekte lezen, kom je erachter dat geurverlies één van de vele verschijnselen is. Vreemd genoeg had ik vóór het officiële ‘vonnis´ helemaal niet door dat ik minder goed was gaan ruiken. Nu ik erop let, merk ik wel dat het minder is geworden. Maar de geur is niet weg. Gisteren, na een week vakantie, rook ik bij thuiskomst die typische, muffe huislucht: een mengsel van voedsel, hout, vocht en uitgedroogde bloemen in een vaas. Ik was ook erg blij dat ik dit jaar de lente rook en ik denk ook mijn kinderen nog te kunnen ruiken. Of heb ik die geur voor altijd in mijn geheugen opgeslagen?…….. Joke Boon heeft geen herinneringen die door geuren worden opgeroepen. Gelukkig heb ik die (nog) wel.

29-07-2009 om 01:13 uur» Anneke Rasink

Ook ik ben mijn reukzin voor een groot gedeelte kwijt. Joke, ik vond je artikel met name fijn om te lezen omdat ik hier eindelijk een echte lotgenoot tref. Anderen gissen er maar naar en zien het inderdaad als een prettig gemis vanwegen de stink geurtjes. Maar reuk en smaak zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden en je mist er een alarmsignaal mee. Mijn reukverlies is waarschijnlijk veroorzaakt door een heftige klap op mijn hoofd als gevolg van een verkeersongeluk. Ik moest ook op ’n gegeven moment aan anderen gaan vragen of ze me alsjeblieft wilden waarschuwen als ze de kattenbak roken of dergelijke zaken. Bloemen ruik ik ook niet. Het vreemde is dat als iemand hardop zegt in gezelschap: “mmm, ruik je ook de jasmijn?” Dan ruik ik hem, vaag, ook. Zou dat komen omdat je erop geasttendeerd wordt of is dat toch putten uit je opgeslagen reuk-bestand. Het werkt niet altijd. Iemand kan me ook vragen;”ruik je de rozen niet” En dan kan ik mijn neus er in steken maar er komt niks door. En een andere keer kan ik niet zeggen dat ik echt de geur ruik van b.v. bosgrond maar ik heb wel de ervaring op mijn neusslijmvies van iets grondigs. En vaak ook pas als iemand het noemt.
Een wonderlijk iets toch.

22-07-2010 om 12:28 uur» hester

Ook ik kan geen geur en smaak waarnemen. Ik ben 49jr. en heb Parkinson. Eigenlijk dateren deze klachten al van ver voor de diagnose. Soms denk ik dat ik iets ruik of proef, maar ik denk dat dat echt in je geheugen gegrift is.
Het is zeker een groot gemis. Ik zou graag de geur van mijn babykleinzoon ruiken, ik weet nog hoe dat van mijn kleindochter was, zo zoet!

11-12-2010 om 22:09 uur» Lotte

Ik begrijp dat het boek van Joke Boon gaat over koken zonder geur. Maar is het boek ook goed voor iemand die echt 100% geen smaak meer heeft?
Ik wil het cadeau doen aan iemand, maar ik wil haar niet NOG meer herinneren aan het feit dat ze geen reuk en geen smaak heeft!

14-11-2012 om 12:15 uur» A.P. Stroobach

Ik ben 58 jaar en sinds ruim een jaar geen smaak en geur meer,wat bij mij een forse inlevering van mijn levenskwaliteit en levensvreugde is,ik heb allerlei onderzoeken gehad maar er is geen oorzaak gevonden,een virus waarschijnlijk zegt de arts ,als laatste onderzoek krijg ik een ruggeprik waarbij hersenvocht wordt afgenomen om te kijken of er een infectie zit. Aan de laatste reactie te zien is het al een tijd geleden dat er is gereageerd,ik dan maar dat dit nog dor iemand gelezen wordt.

23-12-2012 om 08:06 uur» Peter

Ik heb twee jaar gelopen zonder geur en smaak. Want inderdaad die twee kunnen niet zonder elkaar.
Begin 2012 ben ik bij een KNO arts langs gegaan.
Deze gaf eerst een stootkuur Pretnisol met een antibiotica. Tijdens deze kuur nam ik geuren waar al was het maar even. Er werdt vervolgens een CT scan gemaakt en alle bijholtes zaten dicht.
Een operatie volgende en daarbij werden de holtes en tevens aan de linkerzijde in de neus een ontsteking weggehaald. Na de operatie weer een stootkuur. Deze mocht niet helpen. Uiteindelijk was de mededeling ja dan zal je er mee moeten leren leven.
Ik beoefen een zware sport waardoor ik af en toe iets waar nam. Dus aan mijn hooft ligt het niet dacht ik steeds.
Van alles geprobeerd en toch maar terug naar de huisarts.
Die was het met mij eens dat er een blokkade moet zitten.
Ik had de keuze AC nijmegen of UMC te Utrecht.
Voor de laatste heb ik gekozen. Eerst was de reactie “om iemand te gaan opereren met grote risico,s voor de geur en smaak doet men niet gauw” Maar omdat ik zo gemotiveerd was pleegde men eerst onderzoeken.
En wat bleek poliepen ver boven in de neus. Alle bijhotes waren op de CT scan niet te zien zo vol zaten de holtes.
Oke we gaan u helpen. Men stelde de vraag of men met een navigatiesysteem mocht opereren en ik stemde daar gelijk in toe.
17 december 2012 geholpen.
20 december even geur en smaak gehad.
22 december de gehele dag geur en smaak gehad.

Mijn advies is laat je niet zomaar aan de kant zetten.
Ik weet wat het is. Ik durf gerust te zeggen ik heb mijn leven weer terug door dit fijne taem aan artsen.

Een gelukkige man van 56 jaar.

04-01-2013 om 15:34 uur» Ab.van Buuren

Ik ben 5 jaar geleden gedotterd en ik ben mijn smaak en geur ook helemaal kwijt. Je weet wat er op je bord ligt maar dat is ook alles. De eerste hap proef ik maar daarna valt alles weg. Ook mijn geurorgaan werkt ook niet meer. Ik heb wisselende geuren die ik niet herken. Ik zou er veel voor hebben om mijn smaak weer terug te krijgen. Ook heb ik een uitgebreid onderzoek gehad maar de KNO arts geeft geen hoop. Wie adviezen heeft of ervaringen waardoor de geur en smaak als het maar in lichte mate is, dan hou ik mijn aanbevolen. Ik ben 64 jaar en mijn e.mail adres is

27-04-2013 om 17:09 uur» kees v,d,sande

ben 4jaar geleden mijn smaak kwijt geraakt hoogst waarschijnelijk door een vekoudheid.sinds half januari heb ik ook geen geur meer door een bijholte onsteking.medichijnen hebben ook niets geholpen.ga binnenkort naar een KNO arts en hopen dat hij er wat aan kan doen.

21-05-2013 om 22:18 uur» Joke

Ik ben erg benieuwd naar u boek… Ik leef al mij hele leven zonder reuk en k moet eerlijk zijn dat ik er nooit e ht bij stilgestaan heb… Tot nu… Iets wat je niet kent kun je niet missen… Ik weet nog dat ik serieus onder mijn voeten kreeg i de chemieles omdat ik over amoniak ging… Of dat mijn papa als kind superboos was omdat ik het gas v het gasfornuis had laten aanstaan… Ondertussen ben ik mama v drie prachtige kids en hun geurervaringen geven me het gevoel dat ik echt iets mis! Zo komt mijn dochter binnen v school oh mama wat ruikt het hier kekker… ik wil nu dan ook kost wat kost de juiste oorzaak vinden…

12-07-2013 om 09:59 uur» Johan Lebbing

Ik ben dus ook al 2 maansden mijn reukvermogen kwijt, proeven kan ik wel, maar ik mis `t ruiken wel. kan misschien raar klinken, maar voor vieze luchtjes is `t een voordeel. Ik weet niet wat er gebeurd is die 2 maanden terug, ben niet ziek geweest of verkouden. Ik ben 49 en ik voel me gezond ondanks mijn rugpijn ( Stekende pijn in mijn linkerbovenkant, en zelfs mijn linkerheup doet af en toe pijn ). De oorzaak maakt mij niet veel uit, ik wil `t gewoon terug, `t is je bent een stuk van je vermogen kwijt, en ik vind `t heel belangrijk om je reukvermogen te hebben. Net zoals Ab van Buuren ben ik genoodzaakt om mijn emailadres te geven, en wat raad kan krijgen. Ik zal ook maar `s naar de KNO arts, misschien weet hij er meer van.
Ook een vriendelijke groet.

02-08-2013 om 14:26 uur» Gre

Ongeveer 3 jaar geleden kreeg ik amoxicilline
dit medicijn heeft als bijwerking verlies van reuk en smaak.

08-08-2013 om 19:38 uur» Ria

Een week of drie geleden kwam ik er ineens achter dat ik m,n parfum niet meer rook. En de koffie had ook een vreemde geur. Waarschijnlijk heb ik hier toch al een paar maanden last van, maar had ik het niet echt in de gaten. Ik heb al jaren last van allergie in m’n neus en gebruik daar neusdruppels voor die je dagelijks mag gebruiken.
Ik gebruikte ze niet dagelijks maar wel regelmatig. Ik begin nu ook een wat bittere smaak te krijgen. Ik hoop niet dat m’n smaak ook gaat veranderen. Het is niet leuk.

13-10-2013 om 17:29 uur» Ruud

Het bijna een jaar geleden dat ik mijn geur en smaak kwijt ben geraakt, volgens de KNO-arts is dit gekomen door een virus. “Jammer maar helaas”, wordt er dan gezegd, daar moet je het mee doen.
Helaas heb ik nog wat andere medische gebreken maar kan toch zeggen dat dit voor mij een van de ergste is, niet meer koken met plezier, niet meer uit eten, niet meer lekker kunnen genieten van je maaltijd of drankje.
Ik vind het moeilijk om dit bij andere onder de aandacht te brengen omdat het lijkt of men de ernst er niet van in ziet.
Ik ben blij om jullie verhalen te mogen lezen dan voel ik toch dat ik niet alleen ben in dit gemis.
Voor iedereen sterkte, groet

14-10-2013 om 18:02 uur» Garden

Heel herkenbare verhalen. Ben door een CRPS voet andere hobby’s gaan doen (schilderen en koken) Sinds een paar maanden is mijn reuk weg dus ook mijn smaak. KNO arts kan niks vinden maar zo zei ze letterlijk “9 van de 10 keer is dit een begin van Parkinson maar dat wil u niet weten toch? Thuis heb ik direct op internet gekeken en ik las dat het VU en AMC veel onderzoek doet omdat verlies van reuk inderdaad het allereerste symptoom van Parkinson is en dat in dit stadium beginnen met medicatie hoogst waarschijnlijk kan voorkomen dat men gaat trillen enzo. Dus KNO “ja ik wil het zeker wel weten. Gelukkig heb ik een verwijzing van m’n huisarts gekregen voor een neuroloog van het VU of AMC. Het AMC heeft een wachtlijst tot februari, heb nu de brief naar het VU gefaxt.

28-10-2013 om 15:31 uur» nel

Na verschillende operatie s aan neuspoliepen en voorhoofdpoliepen ruik ik nu 5 jaar niets meer mijn tussenschotje is ook recht gezet Het niet kunnen ruiken en proeven erwaar ik als een groot gemisGelukkig proef ik nog wel zoet .zuur en bitter

14-11-2013 om 10:46 uur» Thomas

Leuk om je artikel te lezen, alles wat erin staat en als ik erover nadenk vind ik terug bij mezelf. Je staat er niet vaak bij stil maar misschien ook beter zo.
Ik probeer het altijd positief te bekijken en het te accepteren dat je een zintuig mist.
Mijn eerste ervaring met het feit dat ik niet kon rieken is toen ik in de klas zat (in de lagere school) en er liet iemand een scheetje. Iedereen begon te roepen “ieuwww wie heeft er een scheet gelaten”. Toen dacht ik van, ik riek toch niets?!
Grappig wel 😀

 


Disclaimer: ParkinsonPlaza behoudt het recht om meningen/reacties in te korten of te verwijderen in geval van niet ter zaken doende bijdragen of het overschrijden van (fatsoens)normen. Alle reacties / meningen zijn te allen tijde voor verantwoordelijkheid van de inzender.


 

 

Reageren is niet mogelijk