Parkinsondementie is niet hetzelfde als Alzheimer

1 januari 2010 • Dossier Over parkinson, Verschijnselen • Bekeken: 23043


Bij dementie denk je al snel aan de ziekte van Alzheimer. Maar er bestaan veel meer vormen, zoals Korsakov en vasculaire dementie.
Vergeten wat je vandaag gedaan hebt, je geliefde niet meer herkennen… Dementie is een wrede ziekte. Zeldzaam is het zeker niet: ongeveer 1 op de 20 65-plussers lijdt eraan. In totaal kent Nederland naar schatting 160 duizend dementerenden. Bij vrouwen komt het relatief vaker voor dan bij mannen, doordat vrouwen gemiddeld 3 jaar ouder worden. Wat veel mensen niet weten, is dat dementie een verzamelnaam is voor allerlei ziektebeelden, die soms veel van elkaar verschillen. De ziekte van Alzheimer is de bekendste, maar er zijn 60 verschillende oorzaken van dementie bekend. Een overzicht van de meest voorkomende.1. De ziekte van Alzheimer
Deze vorm komt het meest voor, ongeveer 65% van de dementiepatiënten heeft het. De ziekte verloopt geleidelijk. De eerste kenmerken zijn vaak concentratieproblemen en vergeetachtigheid. Een depressie waar geen aanleiding voor is, kan ook een voorbode zijn. Alzheimerpatiënten zijn vaak gedesoriënteerd en ze hebben problemen met de sociale omgang. Ook stoornissen als afasie, apraxie en agnosie komen veel voor. Bij Alzheimer worden hersencellen beschadigd, waarschijnlijk als gevolg van ontstekingsreacties. En die worden weer veroorzaakt door zogeheten plaques, dat zijn ophopingen van een bepaald soort eiwitten, amyloïden geheten.

2. Vasculaire dementie
Ook wel genoemd: aderverkalking of arteriosclerose. Hierbij treedt dementie op als gevolg van een ziekte van de bloedvaten of een CVA. De ziekte heeft, in tegenstelling tot Alzheimer, een schoksgewijs verloop. Patiënten kunnen soms een periode redelijk functioneren, om daarna weer terug te vallen. Bij iedere afsluiting van de bloedtoevoer gaan de hersenen plotseling weer wat achteruit, zou je kunnen zeggen. Het geheugen blijft vaak goed intact, wel worden vaak motoriek, spraak en zintuigen aangetast.

3. Lewy-Body dementie
Lewy-bodies zijn eiwitdeeltjes in de hersenen en wijzen op deze vorm van dementie. Deze variant heeft als kenmerk dat het snel verloopt. Periodes van redelijk functioneren worden afgewisseld door periodes van sterke verwardheid. Het geheugen gaat achteruit, de concentratie is moeizaam, en patiënten hebben vaak last van stijve spieren. Ook hallucinaties kunnen voorkomen. Sommige medicijnen kunnen de symptomen enigszins temperen.

4. Frontotemporale dementiën
Ook wel bekend als de ziekte van Pick. Hier gaat het om verschillende varianten van dementie waarbij de voorkwab en de slaapkwabben in de hersenen zijn betrokken. De eerste symptomen kunnen zich al vanaf 40 jaar voordoen in de vorm van conflicten op het werk, met familie of vrienden, zonder duidelijke aanleiding. Daarna volgt ontremd gedrag, zoals ongepast vrolijk of agressief zijn. Ook komen voor: zelfverwaarlozing, dwangmatig handelen en spraakproblemen.

5. Het Korsakov-syndroom
Directe oorzaak van Korsakov is een ernstig gebrek aan vitamine B. Het komt bijna alleen maar voor bij alcoholisten, als gevolg van zelfverwaarlozing, langdurig slecht eten of zelfs helemaal stoppen met eten. Meest kenmerkend is een slecht functionerend kortetermijngeheugen. Dingen die langer geleden zijn gebeurd, weten patiënten vaak nog wel, maar de chronologische volgorde is verloren gegaan. De gaten in hun geheugen worden opgevuld met fantasieverhalen (confabuleren).

6. Parkinson-dementie
Deze vorm van dementie kan optreden in een vergevorderd stadium van de ziekte van Parkinson. Bewegingen en denken gaan heel traag. Ook hebben patiënten moeite met overzicht houden. In tegenstelling tot de meeste dementievormen, blijft het oriëntatievermogen goed en het geheugen meestal vrijwel intact.

7. De ziekte van Creutzfeldt-Jacob
Dodelijke maar zeldzame ziekte die zich vaak openbaart op vrij jonge leeftijd (tussen de 45 en 75 jaar) en waarbij de hersencellen in hoog tempo afsterven. De eerste subtiele symptomen kunnen bestaan uit stemmingsklachten, lichte geheugenstoornissen of gewichtsverlies. Soms zijn er ook psychotische stoornissen of gedragsstoornissen. De ziekteduur is kort, maximaal 6 maanden, maar kan ook slechts een paar weken duren. Creutzfeldt-Jacob is het gevolg van een afwijking in de prion-eiwitten. Dit zijn eiwitten die vooral in onze hersenen voorkomen.

8. Dementie bij de ziekte van Huntington
Ook dit is een zeldzame variant. De ziekte begint rond middelbare leeftijd met psychiatrische stoornissen, zoals persoonlijkheidsveranderingen en gedragsstoornissen, stemmingsstoornissen en psychosen. Hierna treden in toenemende mate schokkerige spiertrekkingen op. Deze variant lijkt veel op de dementievormen bij Parkinson en de frontaaldementieën. De ziekte verloopt vaak sneller en ernstiger naarmate de eerste symptomen zich op jongere leeftijd aandienen.

Auteur: Ton Bakker
Bronnen: Tijdschrift voor Verzorgenden, Alzheimer Nederland, Vereniging van Huntington
Geplaatst:5-2-2009

,

Reageren is niet mogelijk